# Vruchtgebruiker en blote eigenaar: wie draagt de werken?
Volgens het huidige Belgische recht voert de vruchtgebruiker de onderhoudsherstellingen uit en de blote eigenaar de grove herstellingen, met uitzonderingen en een mogelijke bijdrage van de vruchtgebruiker. Controleer vóór u een offerte toewijst de akte, het ontstaan van het vruchtgebruik en de aard van elke ingreep. Een factuur wordt niet automatisch in gelijke helften verdeeld.
## Welke akte en welk rechtsstelsel moet u controleren?
Vruchtgebruik laat toe een goed te gebruiken en er de vruchten van te ontvangen, bijvoorbeeld huurinkomsten, terwijl de blote eigenaar de eigendom bezit die met dat recht is bezwaard. Zoek de schenkingsakte of de nalatenschapsdocumenten waaruit het recht is ontstaan. Partijen kunnen afwijken van de regels van Boek 3, behalve van definities of wanneer de wet anders bepaalt: laat de notaris de clausules onderzoeken in plaats van ze terzijde te schuiven. Zie artikelen 3.1 en 3.138 van het [geconsolideerde Burgerlijk Wetboek](https://www.ejustice.just.fgov.be/eli/loi/2020/02/04/2020A20347/justel).
De hervorming trad in werking op 1 september 2021. Behoudens andersluidende overeenkomst geldt ze onder meer niet voor toekomstige gevolgen van eerdere rechtshandelingen en rechtsfeiten, noch voor nieuwe rechtshandelingen en rechtsfeiten die verband houden met zakelijke rechten die daaruit voortvloeien. Verworven rechten blijven beschermd. De offertedatum volstaat dus niet om het toepasselijke stelsel te bepalen. Zie artikelen 37 en 39 van de [wet van 4 februari 2020](https://www.ejustice.just.fgov.be/eli/loi/2020/02/04/2020020347/justel).
## Hoe onderscheidt u onderhoud van grove herstellingen?
Artikel 3.153 verplicht de vruchtgebruiker tot de onderhoudsherstellingen die op korte of lange termijn nodig zijn om de waarde van het goed te vrijwaren, onder voorbehoud van normale slijtage, ouderdom en overmacht. Niet elke beschadiging is dus automatisch aan hem toe te rekenen.
Volgens artikel 3.154 betreffen grove herstellingen de structuur van het goed of van zijn inherente bestanddelen, of overtreffen de kosten ervan manifest de vruchten van het goed. Vervang die criteria niet door een standaardbedrag. De benaming 'dakwerken' volstaat niet: vraag wat defect is, waarom en welke onderdelen worden vervangen.
Onze methode om het overleg voor te bereiden bestaat erin de posten te scheiden:
- Beschrijf de schade, de bekende oorzaak en de dringendheid.
- Maak onderscheid tussen onderhoud, structurele ingrepen en comfortverbeteringen.
- Laat elke ingreep en eventuele meerwerken afzonderlijk begroten.
- Neem de clausules van de akte door met de notaris vóór u de financiering afspreekt.
Deze regels staan in artikelen 3.153 en 3.154 van [Boek 3](https://www.ejustice.just.fgov.be/eli/loi/2020/02/04/2020A20347/justel). Een gewenste verbetering wordt niet automatisch een grove herstelling die u aan de andere rechthebbende kunt opleggen. Het budget ervan vergt afzonderlijk overleg.
## Betaalt de blote eigenaar de grove herstellingen alleen?
Nee. Hij moet ze uitvoeren na overleg met de vruchtgebruiker. Die kan geen vergoeding eisen voor de verstoring van zijn genot. De blote eigenaar is evenwel niet gehouden tot grove herstellingen aan bouwwerken en beplantingen die de vruchtgebruiker heeft aangebracht, noch tot herstellingen die uitsluitend door hem zijn veroorzaakt.
Wanneer de blote eigenaar de grove herstellingen uitvoert, kan hij van de vruchtgebruiker een evenredige bijdrage eisen. Die hangt af van de waarde van het vruchtgebruik tegenover de volle eigendom, volgens de wettelijke berekeningswijze. Laat de toepasselijke berekening maken vóór u een aandeel vastlegt. Artikel 3.154 verwijst in zijn geconsolideerde versie naar Boek 4: de factuur komt dus niet noodzakelijk bij één persoon terecht.
Leg de overeengekomen werken, de organisatie van de werf en de kostenverdeling afzonderlijk vast. Een dakofferte kan bijvoorbeeld een plaatselijke herstelling, structureel herstel en een comfortvoorziening combineren. Dit hypothetische voorbeeld vraagt een analyse per post, geen globale toewijzing.
## Welke vragen regelt u vóór u een opdracht geeft?
### Volgen de lasten dezelfde regels?
Nee. Volgens artikel 3.156 draagt de vruchtgebruiker de periodieke lasten die verband houden met het gebruik en het genot. De blote eigenaar draagt de buitengewone lasten, ook wanneer die periodiek worden betaald. Voor bouwwerken en beplantingen die de vruchtgebruiker heeft aangebracht, draagt hij tijdens het vruchtgebruik zowel de gewone als de buitengewone lasten.
### Wat als de andere rechthebbende de herstellingen weigert?
Artikel 3.155 voorziet in de mogelijkheid de rechter te vragen hem tot uitvoering te veroordelen, eventueel onder dwangsom, of de andere partij toe te staan de noodzakelijke werken uit te voeren met verhaal van de kosten volgens het wettelijke stelsel. Alleen een opdracht geven garandeert geen terugbetaling. Laat bij een blokkering of dringendheid de passende aanpak verduidelijken vóór u zich verbindt.
### Welke documenten bereidt u voor de notaris voor?
Verzamel de akte en de clausules, de datum waarop het vruchtgebruik ontstond, onderzoeksverslagen, gedetailleerde offertes en bestaande afspraken. Voeg informatie toe over de oorzaak van de schade en werken die de vruchtgebruiker al heeft uitgevoerd. Zo maakt u onderscheid tussen wat vaststaat en wat nog moet worden beslist, zonder een budget te verzinnen.
Raadpleeg onze gids over [vastgoed schenken in Wallonië](https://youhome.immo/nl/magazine/schenking-vastgoed-wallonie-woning-schenken/) om deze werken binnen een overdracht te plaatsen. Overweegt u een verkoop in de provincie Luik, dan kunt u [uw schattingsverslag aanvragen](https://youhome.immo/nl/schatting/aanvraag/) om de waarde van de woning in haar huidige staat te onderzoeken. Deze schatting vervangt de juridische analyse van de notaris niet.
Praktische gidsen
Vruchtgebruiker en blote eigenaar: wie draagt de werken?
Controleer vóór u een offerte verdeelt de akte, het ontstaan van het vruchtgebruik en de aard van de werken. Een herstelling uitvoeren betekent niet altijd alles betalen.



